Bir müddət əvvəl Güney Azərbaycan yazıçısı Həmid Arğış (Rüstəmi) Beynəlxalq Ana Dili Günü münasibətilə keçirilən tədbirlərdə iştirak etdiyinə görə Xoy inqilab məhkəməsinin hökmü ilə həbs və sürgün cəzasına məhkum olunmaqla yanaşı, onun əsərlərinin nəşrinə də uç il müddətinə qadağa qoyulub. Bunu nəzərə alaraq, Həmid bəyin bir hekayəsini üslubuna toxunmadan latın qrafikasına çevirib sizlərə təqdim edirəm. Bu hekayə həm də rejim məmurlarının nə üçün Həmid bəyin əsərlərindən qorxduğunu aydınca göstərməkdədir.

(Bu hekayəni "İran" ruznaməsinin Azərbaycan millətinə yazdığı tohin qarşısında meydana çıxan və varlıqlarını müdafiədə canlarını verən şəhidlərə ithaf edirəm)

- Keç içəri!..
Dəmir qapıya tərəf döndü. Qısa dəmir qapının orta hissəsində olan balaca dəriçədən içəri baxdı. Qaranlıq barmaqlıqlar arasından o kiçik mühəvvətəyə süzürdü. O mühəvvətəni işıqlandıran elektrik lampanın işığı nədənsə o bacadan o tərəfə getməyə cürət tapmırdı. Sağ əli ilə qapını yavaşca itələdi. Qaranlıq qaynayırdı önündə…

 

 

Davamı...

Əziz vətəndaşlarım!
"Amerikanın səsi" radiosunun verdiyi imkanlardan istifadə edərək, bu gün Azərbaycan tarixinin ən böyük günü olan 28 Mayısda Sizlərə xitab edirəm. 100 il sürən Çar əsarətindən sonra bundan 35 il əvvəl Azərbaycan Şurayi-Millisi Azərbaycan Cümhuriyyətinin İstiqlalını bütün dünyaya elan etdi. O tarixdən əvvəl bir millət olaraq varlığını isbat edən Azərbaycan xalqı bu tarixdən etibarən millət olaraq bir dövlət qurmuş və bu dövlətin istiqlalı bütün mövcudiyyətilə meydana atılmışdır. Mədəni bütün bir tərəkəyə (mirasa) malik olan vətənimiz siyasət sahəsində çox böyük və dəyərli həmlələr göstərmişdir. İstiqlal uğrunda yapılan tarixi savaşların ən qanlısı 19-cu əsrin başlarında Rusiya Çarlığına qarşı yapılmışdır. 30 il qədər sürən bu savaş qəhrəmanlıqlarla doludur. Cavad xanın 1904-də Gəncədəki şanlı qəzası dillərdə dastandır. "Ölmək var, dönmək yoxdur". Bu, həqiqi vətənpərəstlərin tətbiq etdikləri ən müqəddəs bir şüardır.

 

 

Davamı...

Pişəvəri hökumətinin sonuncu naziri 90 yaşında
Bakıda qızı ilə birgə vəhşicəsinə qətlə yetirildi…

Nikolaydanqalma köhnə Bakı…
Önündə
Nuhun yadigarı tut ağacı…
O tut
arxasındakı yeni tarixdən özünü
ancaq bir baş uca bilmiş,
göylərə ancaq
bir azacıq uça bilmiş,
o tutu ancaq
sərxoşlar qucaqlaya bilmiş
"Kleopatra” barından çıxdıqdan,
bir dəfə yıxıldıqdan
sonra.

Davamı...

Güneyşünas alim Əkrəm Rəhimli Seyid Cəfər Pişəvəriyə həsr olunmuş «Burulğanlarda keçən ömür» adlı monoqrafiyasını başa çatdırmışdır. Həmin monoqrafiyada S.C.Pişəvərinin 1945-ci il sentyabrın 10-da (19 Şəhrivər 1324) Təbrizin «Şirü-Xurşid» teatrı salonunda etdiyi 90 dəqiqəlik tarixi çıxışına xüsusi yer ayrılmışdır. Bu çıxışın Güney Azərbaycandakı çağdaş durum üçün aktuallığını nəzərə alaraq, Ə.Rəhimlinin təqdimatında onun bəzi məqamlarını oxucuların diqqətinə çatdırırıq.

S.C.Pişəvəri «Tehranda oturub məqalə yazmaqdan, nitq etməkdən bir nəticə ola bilməyəcəyini yəqin etdikdən» sonra Azərbaycana gəlib xalqın mübarizəsinə yaxından və əməli kömək etməyi qərarlaşdırır. O, özü həmin tarixi nitqində bu haqda demişdir: «Mənim Təbriz məsləkdaşlarımdan çoxusu Tehrandan bir iş çıxmayacağını irəli çəkib deyirdilər: «Azərbaycandan başlamalı, buranı əvvəl islah etməli, Azərbaycan xalqının öz gücü ilə burada Milli bir hökumət vücuda gətirməliyik… Bu şüarla mən Təbriz azadixahlarının təklifi üzrə Tehrandan Azərbaycana hərəkət etdim».

 

 

Davamı...

Xəbər verildiyi kimi, çərşənbə günü (yanvarın 23-də) Güney Azərbaycan milli fəallarından bir qrupu (Həsən Raşidi, Əkbər Azad, Əlirza Sərrafi, Şahnaz Qulami və b.) Tehranda İran İslam Şurası Məclisinin (parlamentin) üzvü, Təbrizdən olan millət vəkili Əkbər Ələmi ilə görüşmüş və ona çox mühüm bir məktub təqdim etmişlər. Təbriz, Tehran, Kərəc, Ərdəbil, Urmiya, Zəncan, Sulduz, Qoşaçay, Muğan, Meşkinşəhr, Qum və s. şəhərlərdən 287 nəfər Azərbaycan ziyalısının imzaladığı bu məktub İslam Şurası Məclisinin deputatlarına ünvalanmışdır. Məktubun tam mətni belədir:

Hörmətli İslam Şurası Məclisinin üzvləri!
Yaxşı bildiyiniz kimi, bizim cəmiyyətimiz milli məsələ (yaxud etnik hüquqların gerçəkləşməməsi) kimi xroniki xəstəliklərdən əziyyət çəkir və xalqın öz qanuni hüquqlarının həyata keçməsi üzərində təkid etdiyi bir şəraitdə, təbii olaraq, bu hüququn reallaşması üçün müsbət praktik addımlar atan şəxslər daha dolu bir əllə meydana çıxmışlar. Belə görünür ki, artıq məsələnin öz əlimizlə həlli zamanı gəlib çatmışdır.

 

Davamı...

Buşəhrdən olan dilçi Seyid Əbdüləziz Biladi İRNA agentliyinə verdiyi açıqlamada Xarq adasında tarixi bir kitabənin tapılmasına dair mütəxəssislərin söylədiklərinin düzgün olmadığını bildirib. O deyib: «Kitabənin mətnini oxuduqlarını və orada Həxamənşi (Əhəməni) şahlarından birinin fərmanının mixi əlifba ilə həkk olunduğunu iddia edən dilçilərin bəyanatının elmi əsası yoxdur. Bu kitabə beş-altı sözdən ibarətdir və birinci söz istisna edilməklə («idi» mənasını verən «ahə» sözü), qalan kəlmələrin mənası yoxdur. Kitabə mixi əlifba ilə yazılmışdır, amma o heç bir dilə uyğun gəlmir, aydın və anlaşıqlı mətnə malik deyil. Kitabənin üzərində bir tac həkk olunmuşdur ki, qətiyyən Həxamənşi şahlarının tacına oxşamır və eynilə 50-60 il bundan qabaq Pəhləvilərin qoyduğu taca bənzəyir».

 

Davamı...

 «Ruslarla qonşuluqda rahatlıq tapmaq olmaz, buna görə ki,
onların müharibələri bəladır, sulhləri isə ikiqat bəladır»

Dəli Pyotr adını daşıyan bir rusun hakimiyyətə gəlişi ilə Rusiyada yeni bir işğalçılıq siyasətinin təməl daşı qoyuldu. O zamandan bu günədək isti sulara əl tapmaq strategiyası müxtəlif ad və formalarla iş üstünə gələn dövlətlər tərəfindən arasıkəsilməz surətdə izlənilib və izlənməkdədir. Bu işğalçı və milli özgürlüklərə zidd olan siyasətin həyata keçməsinə qarşı çıxan iki böyük dövlət vardı – o da dünyaya meydan oxumaq gücü olan türk dünyası idi. Bu dövlətlərin hər ikisi bizim soy-kökümüzdən olan möhtəşəm dağ kimi yenilməz Osmanlı türk və ərazisi isti sularadək uzanan Qacar dövləti idi. Ruslar dünyanın ən əski işğalçi dövləti olan ingilislərin “ayır-buyur” siyasətini mənimsəyərək, onu həyata keçirtmək üçün hər cür qanlı faciə yaratmaqdan belə çəkinmirdilər.

Davamı...

Demokratik Partiyaya yaxınlığı ilə tanınan dərginin ən tanınmış yazarlarından olan Ceffri Qoldberqin müəllifi olduğu analitik yazıda Yaxın Şərq, Mərkəzi və Ön Asiya, habelə Cənubi Qafqazdakı proseslərin perspektivləriylə bağlı təxminlər yer alıb. Ərsəyə gəlməsində istefada olan general Ralf Petersin də iştirak etdiyi baş məqalədə bildirilir ki, Yaxın Şərqin xəritəsi artıq yenidən cızılır.

Davamı...

Bu yazının müəllifi Əkbər Paşayi – Urmiya universiteti fizika fakültəsinin tələbəsi və «Ustad Şəhriyar ocağı» tələbə cəmiyyətinin katibi – ötən ilin mayında 2006-cı il May qiyamının ildönümü günlərində həbs olunaraq, əvvəlcə təhlükəsizlik idarəsində istintaq altında saxlanmış, sonra Urmiya zindanına köçürülmüş və 2007-ci il iyulun 2-də girov müqabilində azad edilmişdir. Dekabr ayında isə Urmiya inqilab məhkəməsi onun barəsində üç il möhlətlə bir il müddətinə həbs hökmü çıxarmışdır.
Zindanda olarkən, Ə.Paşayi Güney Azərbaycan tələbə hərəkatının fəallarından birini – Hadi Həmidini özü üçün kəşf etmişdir. Bu təsirli yazısı ilə o, hazırda Urmiya zindanında saxlanan Hadi bəyi bizlərə də tanıtmağa çalışır. Amma məqalə təkcə Vətənin dəyanətli oğullarından birini tanıtmaq baxımından deyil, Güney Azərbaycan tələbə hərəkatının durumunu və rejimin milli fəallara basqılarında yararlandığı üsulları əks etdirmək baxımından da önəmlidir. Bütün bunları nəzərə alıb məqaləni ana dilimizə çevirdim.

 

Davamı...

Dərk edə bilmirəm fələyin işin,
Su kəsmiş yolunu sönməz atəşin.
Ikiyə bölünmüş bir ürək düşün -
Gözləri yollarda qalmışam, Təbriz,
Yenə bulud kimi dolmuşam, Təbriz!

Öldürən həsrətə çox boyun əydim,
Közərən ümidlə qapını döydüm,
Bəlkə də bilmədən xətrinə dəydim-
Bəlkə övladını unutdun, Təbriz!
Göynəyən yaramı qanatdın, Təbriz!

 

 

Davamı...